Một lộ trình sản phẩm thường được vẽ theo quý, và mỗi quý là một cột những tính năng. Nó sinh ra cho một đội: người này lo phần này, người kia lo phần kia, và cuối quý ai cũng biết mình đã giao gì. Thử đặt nó vào tay một người đang làm một mình cùng AI, và bạn sẽ thấy một điều kỳ lạ. Cột tính năng cứ dài ra, cuối quý chẳng có gì hoàn tất, và người làm không biết mình đã tiến hay chỉ đã bận.
Vấn đề không phải ở sự chăm chỉ. Một lộ trình theo tính năng hỏi “tôi sẽ làm gì”, trong khi một người cần hỏi hai câu khác: “tôi có đủ giờ làm việc đó không” và “làm xong thì tôi biết được điều gì”. Bảng tính Lộ trình 90 ngày được dựng quanh hai câu ấy, bằng hai giới hạn cố ý.
Hai giới hạn, và vì sao chúng đau
Lộ trình chia chín mươi ngày thành ba khối ba mươi ngày. Mỗi khối có tối đa ba việc ưu tiên. Nếu bạn muốn ghi bốn việc, hướng dẫn nói thẳng: hãy bỏ một việc. Lý do thật đơn giản: một người làm quá ba việc thì không việc nào xong.
Giới hạn thứ hai là mỗi khối chỉ có một chỉ số, một con số bạn đếm được: số khách, số cuộc phỏng vấn, số tiền đã thu. Bạn ghi số lúc bắt đầu, mục tiêu, và số thực tế khi hết khối. Chỉ một con số, vì khi có năm con số bạn luôn tìm được một con số đẹp để tự an ủi.
Hai giới hạn này đau đúng chỗ cần đau. Chúng buộc bạn chọn, và chọn là việc mà một người làm một mình hay né nhất, vì không có đồng sáng lập nào để chia trách nhiệm cho việc bỏ.
Giờ là thứ bị chặn đầu tiên
Mỗi việc trong lộ trình có một cột giờ dự kiến. Bảng tính cộng lại và so với số giờ bạn có trong ba mươi ngày, tính từ số giờ mỗi tuần bạn giữ được. Nếu vượt, bảng báo vượt, và cách xử lý được viết sẵn: bỏ việc, đừng thêm giờ.
Đây là chỗ khác biệt nhất giữa một đội và một người. Một đội thiếu giờ có thể tuyển thêm hoặc chia lại việc. Một người thiếu giờ chỉ có hai đường: bớt việc, hoặc làm cho nó đỡ đau bằng cách bớt giấc ngủ. Lộ trình chọn đường thứ nhất ngay từ trang đầu, trước khi bạn kịp chọn đường thứ hai.
Mỗi việc còn có một cột “cùng AI làm gì”. Cột này không để khoe rằng bạn dùng AI. Nó bắt bạn nói trước việc nào AI làm và việc nào bạn kiểm, để giờ dự kiến phản ánh đúng sức của một người có công cụ, không phải sức của một đội tưởng tượng.
Một bản đã điền, từ chị Hà
Chị Hà là nhân vật giả lập, với một dịch vụ cũng giả lập tên “Sổ Nhà Bán”: làm sổ sách hằng tháng cho người bán hàng nhỏ. Mục tiêu chín mươi ngày của chị là có 10 khách trả tiền đều đặn, đủ trả công 12.000.000đ mỗi tháng, và chị giữ được 25 giờ mỗi tuần.
Khối đầu có ba việc: phỏng vấn thêm 10 chủ shop về chuyện chốt sổ, gửi lời đề nghị thử bán trước cho 8 shop, và làm sổ thử cho 2 shop đã đặt cọc. Mỗi việc có một dòng “xong khi nào”, viết thành điều kiểm được, ví dụ “8 tin nhắn đã gửi, ghi ai trả lời, ai đặt cọc”. Chỉ số của khối là số shop đã đặt cọc: bắt đầu từ 0, mục tiêu 3, thực tế 3.
Khối hai đổi chỉ số sang số khách đang trả tiền, từ 3 lên mục tiêu 5. Khối ba kéo nó từ 5 lên 10, và việc cuối cùng của khối ba là một quyết định: tiếp tục, đổi hướng hay dừng, viết thành một đoạn kèm bằng chứng. Để ý rằng chỉ số đổi giữa các khối: lúc đầu chị đếm sự quan tâm, sau đó chị đếm tiền thật. Mọi nhân vật và số liệu ở đây là giả lập để minh họa, không phải một người hay doanh nghiệp có thật.
Mười lăm phút mỗi tuần
Phần ít được chú ý nhất của lộ trình là trang rà soát tuần: mười ba hàng, mỗi tuần một hàng. Mỗi hàng hỏi vài điều: bao nhiêu việc xong, chỉ số lúc này, điều gì chặn bạn, tuần sau bạn đổi gì, và giờ thật bạn đã dùng so với giờ có. Hướng dẫn dặn chọn cùng một giờ mỗi tuần và dừng sau tối đa mười lăm phút.
Bốn tuần đầu trong ví dụ của chị Hà đáng đọc. Một dòng ghi chủ shop hẹn lịch trễ nên mới xong 3 cuộc phỏng vấn, và chị đổi bằng cách đặt ba cuộc mỗi ngày. Một dòng ghi tin mời quá dài, ít người trả lời, nên chị rút còn ba dòng. Một dòng ghi có shop chỉ muốn thử miễn phí, nên chị quyết chỉ nhận cọc. Dòng còn lại ghi sao kê của một sàn mới tốn thêm giờ, và chị đổi bằng cách xin mẫu sao kê trước khi nhận khách. Mỗi dòng ngắn, và mỗi dòng kết thúc bằng một thay đổi nhỏ chứ không phải một lời hứa lớn. Sau vài tuần, cột “điều chặn tôi” thường lặp lại một ý, và ý lặp lại ấy mới là việc cần sửa.
Nếu một mình, bạn không có ai đứng cạnh nói rằng tuần này bạn lại gặp đúng điều chặn của tuần trước. Trang rà soát đóng vai người ấy, và ba lời nhắc trong trang hướng dẫn nhờ AI giúp ba việc: chia mục tiêu thành ba khối và chỉ ra việc nên bỏ, hỏi bạn từng câu về việc nào đang là phỏng đoán chứ chưa có bằng chứng, và tìm điều lặp lại trong cột điều chặn tôi để đề xuất một thay đổi nhỏ cho tuần tới.
Bắt đầu thế nào
Ở chặng 5 trên La bàn, câu hỏi là làm sao ra bản đầu tiên trong ba mươi ngày: cắt kế hoạch còn những việc chặn ra mắt, rồi làm cùng AI. Nếu bạn muốn nhìn từng ngày trong khối đầu, Kế hoạch 30 ngày đi cùng chặng này, và bài về đường từ ý tưởng đến sản phẩm đầu tiên kể quy trình đằng sau nó.
Đừng cố điền cả ba khối cho thật kỹ ngay hôm nay. Viết mục tiêu chín mươi ngày trong một câu, ghi số giờ mỗi tuần bạn giữ được, và điền khối đầu thật kỹ. Hai khối sau có thể còn mờ, và điều đó bình thường: sửa chúng khi hết khối trước. Mẫu là điểm khởi đầu để bạn tự điền, không phải lời khuyên pháp lý, thuế hay đầu tư.
